Eğitim Hakkı

Anayasa’nın 42. maddesi “kimsenin eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağını” vurguluyor; dolaylı da olsa engelli bireylerin de ayrımcı muamelelere maruz kalmadan bu haktan faydalanabileceğini belirtiyor. Yine aynı maddede; devlet tarafından durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları “topluma yararlı kılacak tedbirlerin alınacağı” düzenlenerek, pozitif ayrımcılık mümkün kılındı.

Milli Eğitim Bakanlığı’nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’da milli eğitimin temel ilkeleri belirlenirken, 4. 5. ve 8. maddeler ile yapılan düzenlemelerde, eğitim hakkının da ayrımcılık yasağı kapsamında olduğu, yani herkese açık ve eşit şekilde uygulanacağı belirtilmiştir. Bunun yanında fırsat eşitliğinin de önemli bir ilke olduğu ve son olarak engellilerin eğitiminde özel tedbirlerin alınacağı düzenlenmiştir.

İlköğretim ve Eğitim Kanunu’nun 12. maddesinde; “mecburi ilköğrenim çağında bulundukları halde zihnen, bedenen, ruhen ve sosyal bakımdan engelli olan çocukların özel eğitim ve öğretim görmelerinin sağlanacağı” şeklinde pozitif bir hüküm mevcuttur.

5378 Sayılı Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 1. maddesinde; “engellilerin diğer konular yanında eğitim ve rehabilitasyon gibi konularda yaşanan sorunların çözümü yoluyla her bakımdan gelişmelerini ve önlerindeki engelleri kaldırmayı sağlayacak tedbirleri alarak topluma katılmalarını sağlamak” amacı belirtilmiştir.

Aynı Kanun’un 15. maddesinde ise; “hiçbir gerekçeyle engellilerin eğitim alması engellenemez. Engellilere eşit eğitim imkânı sağlanır” hükmü yer almıştır.

Kanun’un 4. maddesinde de “engelliler aleyhine ayrımcılık yapılamayacağı, ayrımcılıkla mücadelenin engellilere yönelik politikaların temel esasını teşkil edeceği” belirtilmiştir.

Birleşmiş Milletler Engelli Kişilerin Haklarına İlişkin Sözleşmesi’nin 24. maddesinde de “eğitim hakkı konusunda, taraf devletler bu hakkın fırsat eşitliği temelinde ve ayrımcılık yapılmaksızın ömür boyu sağlanacağı” hususunda taahhüt altına girmişlerdir.